Nasza fantastyka

    Jeśli spojrzy się z pewnego dystansu na współczesną krajową fantastykę, to trudno nie zauważyć, że jest to gatunek literacki, który obecnie przeżywa w Polsce swój rozkwit. Książki naszych pisarzy można z grubsza podzielić na dwie kategorie. Jedną nazwiemy umownie eksportową, a drugą - krajową. Czym one się różnią? Różnią się poziomem percepcji i zrozumienia dla czytelnika, który nie pochodzi z Polski i ma niewielką wiedzę na temat realiów życia w naszym kraju. Załóżmy, że taki hipotetyczny czytelnik to obywatel USA. Chętnie czyta książki Philipa K. Dicka, Andre Norton, Terrego Pratchetta i innych zachodnich pisarzy fantastyki. Jeśli taki czytelnik sięgnie przykładowo po książki Andrzeja Sapkowskiego lub Andrzeja Ziemiańskiego (oczywiście w przekładzie na język angielski), to nie powinien mieć problemu z ich zrozumieniem. Sapkowski często odwołuje się do mitu arturiańskiego, który bądź co bądź stanowi podstawę zachodniej fantastyki. Nawet jego trylogia o wojnie husyckiej powinna zostać pozytywnie przyjęta przez amerykańskiego odbiorcę.

     Zupełnie inaczej sprawa wygląda z dziełami Andrzeja Pilipiuka. Jego książki i opowiadania są na tyle silnie osadzone w naszej polskiej rzeczywistości, że prawdopodobnie większość aluzji i subtelnej ironii pisarza, nie zostanie zrozumiana przez zachodniego czytelnika. Dla nas przygody Jakuba Wędrowycza czy Kuzynek to pasjonująca lektura. Ich urok wypływa właśnie z krytycznych podtekstów, ale na wielką karierę międzynarodową pisarz nie może liczyć. Na szczęście rekompensują mu to polskie nagrody literackie.